شمالي عراق به إقليم افور « 1 » چسبيده كه تا سرزمين روم كشيده است . فرات در آنجا به غرب مىپيچد . در پشت فرات باديه وبخشي از شام واقع است . اينها سرزمين عرب‌اند « 2 » . خوزستان « 3 » وجبال « 4 » در مرز خاورى عراق هستند ، بخشي از جبال وإقليم رحاب « 5 » در مرز خاورى افور مىباشند . فارس « 6 » ، كرمان « 7 » ، سند « 8 » در يك رده به پشت خوزستانند . دريا در جنوب آنها وكوير « 9 » و

--> ( 1 ) افور را در چ ع : 136 مىبينيد . ( 2 ) چنانكه مىبينيم مؤلف مقدسي ، عراق وشام وهمهء شمال آفريقا را سرزمين عرب شمرده است . واين مىرساند كه در مدت چهار قرن أول پس از يورش عرب اكثريت مردم منطقهء سامىنشين غرب فرات وساحل جنوب وشرق ميديترانه ، زبان خود را به سبب هم‌ريشگى با زبان حاكم عرب توانسته بودند به تازى برگردانند . ملتهاى سريانى ، عبرى ، فينيقى وكلده وآشور ( آثور ) ونبطي وبربرهاى شمال آفريقا ، همگى زبان خود را از دست داده وعرب شده بودند ، در صورتي كه ملتهاى آريائى شرق دجله تا سند به سبب دورى ريشهء زبانشان از عربى امكان عرب شدن نداشته‌اند وبه همين سبب عجم خوانده مىشدند . همين مقاومت طبيعي در زبان ونيز نگاهدارى از انديشهء گنوسيزم وايجاد گنوسيزم اسلامى موجب شد تا خلفاى عرب از سدهء سوم به بعد به منظور سركوب اين مقاومت إيراني ، تركان آسياى مركزى را به مهاجرت به سوى اين سامان تشويق واز ايشان دعوتها كنند . ( 3 ) خوزستان را در چ ع : 402 مىبينيم . ( 4 ) ن . ك : چ ع : 384 . ( 5 ) رحاب . ن . ك چ ع : 373 . ( 6 ) ن . ك : 420 . ( 7 ) ن . ك : چ ع : 459 . ( 8 ) سند . ن . ك : چ ع : 474 . ( 9 ) كوير . ن . ك : چ ع : 487 .